کمونیسم

کمونیسم در ساده‌ترین تعریف، یعنی حذفِ رقابت و مالکیت فردی. در این سیستم، شما صاحبِ مغازه یا کارخانه خودتان نیستید؛ بلکه همه ابزارهای تولید ثروت متعلق به دولت است. ایده اصلی این است که هیچ‌کس نباید از دیگری ثروتمندتر باشد و دولت باید بر اساس نیاز هر فرد، منابع را تقسیم کند. در این نگاه، بازار و قیمت‌ها نه بر اساس عرضه و تقاضا، بلکه با دستورِ مستقیمِ مرکزِ مدیریتِ کشور تعیین می‌شوند و رقابت که موتور محرک اقتصاد است، از بین می‌رود.

اگرچه ایران هرگز یک کشور کمونیستی نبوده، اما ردپای این تفکر در اقتصاد ما پررنگ است؛ مثلاً وقتی دولت برای اکثر کالاها قیمت دستوری تعیین می‌کند یا وقتی بخش بزرگی از صنایع بزرگ به جای بخش خصوصی در اختیار نهادهای دولتی است، در واقع از الگوهای مدیریت متمرکزِ شبیه به کمونیسم پیروی می‌شود. در چنین فضایی، انگیزه برای سرمایه‌گذاری شخصی و خلاقیت کم می‌شود، چون دولت به جای بازار، برنده و بازنده را تعیین می‌کند. این موضوع باعث می‌شود دارایی‌های مردم به جای رشد در یک بازار آزاد، به تصمیمات دولتی و توزیع یارانه‌ها وابسته بماند.