اوراق مشتقه

اوراق مشتقه در واقع نوعی قرارداد هستند که ارزششان «مشتق» از یک کالای فیزیکی یا دارایی دیگر است. یعنی شما خودِ کالا را لزوماً نمی‌خرید، بلکه حقِ خرید یا فروش آن را در آینده معامله می‌کنید. در بازار سرمایه ایران، این اوراق معمولاً روی سکه طلا، زعفران یا سهام شرکت‌های بزرگ تعریف می‌شوند. ساده‌ترین شکل آن این است که شما امروز توافق می‌کنید کالایی را سه ماه دیگر با قیمتی که همین حالا مشخص شده، بخرید یا بفروشید. اهمیت این اوراق برای مردم عادی در مدیریت ریسک است. فرض کنید کشاورزی در خراسان نگران است که موقع برداشت، قیمت زعفران افت کند؛ او با استفاده از قراردادهای آتی قیمت فروش محصولش را از همین حالا قطعی می‌کند. یا در بورس تهران، وقتی بازار ریزشی است، سهامداران با خرید «اختیار فروش» دارایی خود را در برابر سقوط قیمت بیمه می‌کنند. این ابزارها اجازه می‌دهند بدون داشتن کل پولِ یک کالا، با مبلغی کمتر، از تغییرات قیمت آن سود ببرید یا جلوی ضرر ناشی از نوسان دلار و طلا را بگیرید.