
پایان عصر رشد آسان؛ چرا فرمول سنتی توسعه دیگر جواب نمیدهد؟
فرمول سنتی رشد کشورهای فقیر مبتنی بر نیروی کار ارزان و صادرات به دلیل تغییرات جهانی کارایی خود را از دست داده است.
همچنین: صادراتمحوری
شرکتهای صادراتمحور آن دسته از کسبوکارهایی هستند که نگاهشان فراتر از بازار داخلی است و محصولاتشان را به مشتریان خارجی میفروشند. در بورس ایران، این شرکتها معمولاً در گروههای بزرگی مثل محصولات شیمیایی، فلزات اساسی و استخراج کانیهای فلزی قرار دارند. ویژگی اصلی آنها این است که قیمت فروش محصولاتشان بر اساس نرخهای جهانی و ارزهای معتبر تعیین میشود، اما هزینههای داخلیشان را به ریال میپردازند. برای یک سرمایهگذار ایرانی، شناخت این شرکتها کلیدی است چون قیمت سهام آنها با نوسانات دلار گره خورده است. وقتی ارزش ریال کم میشود، درآمد این شرکتها به ریال جهش پیدا میکند و در نتیجه سودآوری و قیمت سهمشان بالا میرود. به همین دلیل، در دورههای تورمی، مردم برای محافظت از دارایی خود سراغ این سهمها میروند تا از تورم عقب نمانند. مثلاً وقتی قیمت جهانی مس یا فولاد بالا میرود یا دلار گران میشود، شرکتهای بزرگ صادراتی بورس تهران اولین مقصدهایی هستند که سود این تغییرات را به جیب سهامداران میرسانند.
در روزهایی که بورس تهران برای جهش دوباره به محرکهای سودآوری چشم دوخته، بحث بر سر تغییر مدل توسعه ایران داغ شده است. با بنبست رسیدن الگوهای سنتی و فشار ناترازیهای داخلی، بازخوانی تجربههای جهانی نظیر چین و قطر نشان میدهد که عبور از اقتصاد تکمحصولی و حرکت به سمت تولیدات صادراتمحور، تنها راه نجات ارزآوری و رشد پایدار داراییهای سهامداران در بازار سرمایه است.

فرمول سنتی رشد کشورهای فقیر مبتنی بر نیروی کار ارزان و صادرات به دلیل تغییرات جهانی کارایی خود را از دست داده است.

وابستگی به یک مسیر صادراتی، اقتصادهای انرژیمحور را در برابر شوکهای ژئوپلیتیک بهشدت آسیبپذیر میکند.

ناترازی تجاری و رقابت فناورانه چین، کشورهای غربی را به سمت همگرایی علیه مدل صادراتمحور پکن سوق داده است.

موفقیت چین حاصل عملگرایی اقتصادی، تعامل با جهان و میدان دادن به بخش خصوصی است، نه صرفاً کنترل سیاسی.

رشد دلار توافقی و گزارشهای مثبت شرکتها، بورس را به سمت هدف ۷.۲ میلیون واحدی هدایت میکند.

ایران باید با ترکیب درسهای جهانی از رقابت، عدالت و برنامهریزی، استراتژی توسعهای صادراتمحور و تعاملگرا تدوین کند.

محدودیت صادرات مس باعث شده قیمت داخلی کاتد از دلار آزاد جدا و به دلار توافقی نزدیک شود.

رشد ۱۱۳ درصدی درآمد شرکتهای بورسی در تیرماه، به دلیل چالشهای انرژی، لزوماً به معنای سودآوری یکسان نیست.