
درسهای تاریخی شوستر: چرا استقراض خارجی استقلال مالی ایران را تهدید میکرد؟
شوستر در خاطراتش، استقراض خارجی را عامل اصلی تهدید استقلال مالی و سیاسی ایران در دوران مشروطه میداند.
مالیه عمومی در واقع همان «کیف پولِ دولت» است. همانطور که هر خانواده باید بداند چقدر درآمد دارد و چقدر خرجِ اجاره و غذا میکند، دولت هم باید برای ادارهٔ کشور برنامهریزی کند. در این علم، بررسی میشود که دولت چطور منابعی مثل درآمدهای مالیاتی، عوارض گمرکی یا ثروتهای ملی مثل نفت را جمعآوری کرده و آنها را بین بخشهای مختلف تقسیم میکند تا وظایف حاکمیتیاش را انجام دهد.
در ایران، مالیه عمومی مستقیماً با سفرهٔ مردم گره خورده است. وقتی دولت با کسری بودجه مواجه میشود، یعنی خرجش بیشتر از دخلش است، ممکن است به راهکارهایی روی بیاورد که نتیجهاش تورم و کاهش قدرت خرید شما باشد. مثلاً وقتی بحثِ «یارانههای نقدی» یا «بودجهٔ ساختِ بزرگراهها» پیش میآید، ما دقیقاً در قلبِ مالیه عمومی هستیم؛ جایی که تصمیم گرفته میشود پولِ محدودِ کشور صرفِ هزینههای جاری شود یا برای پروژههایی که آیندهٔ اقتصادی ایران را میسازند سرمایهگذاری شود.
بازخوانی تاریخ خزانه خالی در کنار بحثهای تازه پیرامون اصلاح مدیریت داراییهای عمومی (انفال)، نشان میدهد که چالش قدیمی «دخل و خرج دولت» در ایران دوباره به نقطه حساس رسیده است. در روزهایی که فشارهای بینالمللی بودجه را تحت فشار قرار داده، بازنگری در ساختار مالیه عمومی برای عبور از بنبستهای اقتصادی و حفظ داراییهای متعلق به مردم، به بحثی داغ تبدیل شده است.

شوستر در خاطراتش، استقراض خارجی را عامل اصلی تهدید استقلال مالی و سیاسی ایران در دوران مشروطه میداند.

ایران برای خروج از بنبستهای تاریخی باید به جای ائتلافهای استراتژیک، به «چند همسونگری» و تعامل اقتصادی با جهان روی آورد.

شوستر در بدو ورود به ایران با خزانه خالی و بدهیهای سنگین دولتی در دوران مشروطه مواجه شد.

اصلاح ساختار مالیه عمومی و نظارت دموکراتیک بر داراییهای عمومی (انفال) برای خروج از بحران اقتصادی ضروری است.

جنگ و انسداد تنگه هرمز، هزینه انرژی هند را دو برابر کرده و اقتصاد این کشور را با بحران ارزی مواجه ساخته است.