محصول جانبی

وقتی یک کارخانه برای تولید محصول اصلی‌اش تلاش می‌کند، گاهی مواد دیگری هم به دست می‌آید که از ابتدا هدف اصلی تولید نبوده‌اند. این‌ها را محصول جانبی می‌نامیم. تفاوت اصلی این محصولات با محصول اصلی در ارزش پولی و حجم تولید آن‌هاست؛ یعنی شرکت روی فروش آن‌ها حساب باز می‌کند اما تمام برنامه‌ریزی و فرآیندهای پیچیده مهندسی‌اش را صرفاً بر پایه آن‌ها نمی‌چیند. در واقع، محصول جانبی به جای دورریز شدن، به منبعی برای درآمد اضافه تبدیل می‌شود.

در اقتصاد ایران، این مفهوم برای سهامداران بورس بسیار حیاتی است. مثلاً در پالایشگاه‌های کشور، هدف اصلی تولید بنزین و گازوئیل است، اما موادی مثل گوگرد هم به دست می‌آید که به عنوان محصول جانبی فروخته می‌شود. فروش هوشمندانه این محصولات باعث می‌شود بهای تمام‌شده محصول اصلی برای شرکت پایین بیاید. اگر شرکتی بتواند محصولات جانبی‌اش را با قیمت بهتری در بورس کالا بفروشد، سود خالص آن در گزارش‌های فصلی رشد می‌کند و این یعنی دارایی سهامدار ارزش بیشتری پیدا می‌کند.