نیروگاه مجازی در واقع یک سازه فیزیکی با دودکش‌های بلند نیست، بلکه یک شبکه هوشمند نرم‌افزاری است که منابع پراکنده تولید برق مانند پنل‌های خورشیدی پشت‌بام‌ها، باتری‌ها و حتی دستگاه‌های برقیِ کارخانه‌ها را به هم وصل می‌کند. وقتی شبکه برق سراسری در فشار است، این سیستم به جای قطع برق، از ذخیره این منابع کوچک استفاده کرده یا مصرف آن‌ها را به صورت خودکار مدیریت می‌کند تا پایداری شبکه حفظ شود. در ایران که هر تابستان با ناترازی برق و خاموشی روبرو هستیم، این فناوری اجازه می‌دهد مردم به جای مصرف‌کننده صرف، به فروشنده برق تبدیل شوند. مثلاً یک واحد صنعتی می‌تواند با کاهش داوطلبانه مصرف در ساعت پیک، پاداش نقدی بگیرد یا برق تولیدی پنل‌هایش را گران‌تر به شبکه بفروشد. این کار نه‌تنها فشار را از روی نیروگاه‌های فرسوده برمی‌دارد، بلکه سرمایه‌های خرد مردم را هم در مسیر حل بحران انرژی کشور قرار می‌دهد.
با تشدید ناترازی برق و پیش‌بینی کسری ۱۸ هزار مگاواتی، نیروگاه مجازی به راهکاری حیاتی برای عبور از خاموشی‌ها تبدیل شده است. این مدل با تجمیع ظرفیت‌های کوچک خانگی و صنعتی، به جای ساخت نیروگاه‌های گران‌قیمت، مصرف را مدیریت کرده و به مردم اجازه می‌دهد با کاهش مصرف در ساعات اوج، در سودِ حاصل از پایداری شبکه سهیم شوند.
فیکسا انرژی با همکاری اسنووا و سرمایهگذاری کلان، اجرای ۱۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی خانگی را آغاز کرد.
توسعه نیروگاه‌های خورشیدی پراکنده، راهکاری استراتژیک برای کاهش ناترازی برق و افزایش تابآوری شبکه ملی است.
پیش‌بینی کسری ۱۰ تا ۱۸ هزار مگاواتی برق در تابستان ۱۴۰۵ به دلیل ناترازی مالی و فرسودگی نیروگاهها.
ناترازی برق ایران فراتر از یک مشکل فنی، بحرانی اقتصادی است که نیازمند اصلاحات ساختاری در سرمایهگذاری و مصرف است.
توسعه نیروگاه‌های خورشیدی کوچک از طریق مدل «نیروگاه مجازی»، راهکاری جهانی برای کاهش هزینهها و افزایش امنیت شبکه برق است.
