قرارداد اجتماعی

قرارداد اجتماعی در واقع همان توافق پنهانی است که مشخص می‌کند ما چقدر به دولت مالیات می‌دهیم یا از منابع ملی سهم می‌بریم و در عوض، دولت چه وظایفی در قبال سفره و امنیت ما دارد. این قرارداد روی کاغذ امضا نشده، اما در تمام قوانین و تصمیمات کلان حضور دارد و تعیین می‌کند که هزینه اداره کشور و توسعه چطور بین مردم و حاکمیت تقسیم شود. در اقتصاد ایران، بخش بزرگی از این قرارداد سال‌ها بر پایه «انرژی ارزان» و «یارانه‌های پنهان» بنا شده بود؛ یعنی دولت بنزین و برق را ارزان عرضه می‌کرد تا بخشی از فشارهای اقتصادی را جبران کند. وقتی این موازنه به دلیل تورم یا کسری بودجه به هم می‌خورد، در واقع یکی از بندهای این قرارداد نانوشته تغییر کرده است. درک این مفهوم به ما کمک می‌کند بفهمیم چرا تغییر قیمت‌ها یا مالیات‌های جدید، صرفاً یک عدد ساده نیست، بلکه بازنگری در رابطه مالی ما با دولت است که مستقیماً روی قدرت خرید و آینده دارایی‌هایمان اثر می‌گذارد.