اقتصاد تک‌محصولی

اقتصاد تک‌محصولی یعنی تمام تخم‌مرغ‌های یک کشور در یک سبد چیده شده باشد. در ایران، این سبد همان نفت خام است. وقتی بخش بزرگی از بودجه دولت و ارز مورد نیاز برای واردات کالاها فقط از فروش نفت تأمین شود، اقتصاد به جای تکیه بر تولیدات متنوع صنعتی و کشاورزی، به قیمت جهانی انرژی وابسته می‌ماند. در این ساختار، دولت به جای مالیات، به درآمد نفت تکیه می‌کند و از جامعه مستقل می‌شود. این وابستگی باعث می‌شود که با هر جرقه در بازار جهانی نفت یا وضع تحریم‌ها، کل زنجیره تأمین کالا در داخل ایران تحت تأثیر قرار بگیرد. وقتی درآمد نفت کم شود، دولت برای جبران هزینه‌هایش به روش‌های تورم‌زا متوسل می‌شود؛ در نتیجه، قیمت دلار جهش می‌کند و قدرت خرید شما کاهش می‌یابد. در واقع، در یک اقتصاد تک‌محصولی، قیمت کالاهای اساسی در مغازه سر کوچه، بیش از آنکه تابع تولید داخلی باشد، به نبض صادرات نفت گره خورده است.