سوگیری شناختی

سوگیری شناختی در واقع میان‌برهای ذهن ما برای پردازش سریع اطلاعات است که در بسیاری از مواقع به قضاوت‌های نادرست ختم می‌شود. ذهن انسان برای صرفه‌جویی در انرژی، تمایل دارد واقعیت‌ها را فیلتر کند یا طبق تجربه‌های قبلی، حتی اگر با شرایط فعلی سازگار نباشند، نتیجه‌گیری کند. این یعنی ما همیشه آن‌طور که فکر می‌کنیم منطقی نیستیم و مغزمان بدون اینکه متوجه شویم، ما را به سمت تصمیمات مالی غیربهینه سوق می‌دهد. در اقتصاد ایران که با تورم و نوسانات ناگهانی گره خورده، این سوگیری‌ها مستقیماً با جیب ما در ارتباط است. برای مثال، سوگیری تایید باعث می‌شود فردی که روی یک سهم خاص در بورس تهران تعصب دارد، فقط اخبار مثبت آن را ببیند و هشدارهای ریزش را نادیده بگیرد. یا در رفتار توده‌وار، وقتی صف خرید دلار یا خودرو تشکیل می‌شود، افراد بدون بررسی ارزش واقعی و فقط چون همه می‌خرند، دارایی خود را به خطر می‌اندازند و در نهایت با فروکش کردن هیجانات، دچار زیان سنگین می‌شوند. شناخت این خطاها اولین قدم برای محافظت از سرمایه در برابر تصمیمات احساسی است.