هزینه جنگ

هزینه جنگ در اقتصاد ایران صرفاً به معنای خرید تجهیزات نظامی یا بودجه نیروهای مسلح نیست؛ بلکه بخش بزرگی از آن شامل «هزینه فرصت» است. یعنی سرمایه‌های کلانی که می‌توانست صرف نوسازی صنایع، توسعه میادین گازی یا ساخت آزادراه‌ها شود، ناچاراً برای صیانت از مرزها و امنیت هزینه می‌شود. وقتی تنش‌ها بالا می‌گیرد، ریسک سیستماتیک در بازارها جهش کرده و منابع مالی به جای ورود به بخش تولید، از کشور خارج شده یا در دارایی‌های غیرمولد منجمد می‌شوند.

برای درک ملموس این موضوع در ایران، باید به اثر جنگ بر زیرساخت‌های انرژی و نرخ ارز نگاه کرد. تخریب یک پالایشگاه یا نیروگاه در اثر درگیری، نه تنها تولید ملی را کاهش می‌دهد، بلکه دولت را مجبور می‌کند برای جبران کسری بودجه به روش‌های تورم‌زا متوسل شود. این یعنی هزینه واقعی جنگ در نهایت به شکل گرانی کالاها، کاهش ارزش ریال و کوچک شدن سفره مردم ظاهر می‌شود. حتی «سایه جنگ» نیز با ایجاد نااطمینانی، باعث هجوم مردم به بازار دلار و طلا شده و رکود سنگینی را به کسب‌وکارهای داخلی تحمیل می‌کند.