همچنین: عبور ترانزیتی، ترانزیت کالا
ترانزیت در واقع اجاره دادنِ مسیر است. وقتی یک کامیون از ترکیه بار می‌زند تا به ازبکستان برود و از جاده‌های ایران عبور می‌کند، یا وقتی کالایی در بندر عباس تخلیه می‌شود تا با قطار به روسیه برود، ترانزیت اتفاق افتاده است. در این فرآیند، کالا نه وارد بازار ایران می‌شود و نه متعلق به ماست؛ ما فقط میزبانِ عبور آن هستیم و بابت این خدمات، هزینه دریافت می‌کنیم. این موضوع برای اقتصاد ایران حیاتی است چون جایگزین امنی برای درآمد نفت محسوب می‌شود. هرچه ترانزیت از خاک ما بیشتر شود، تقاضا برای خدمات جانبی مثل تعمیرگاه‌ها، رستوران‌های بین‌راهی و شرکت‌های حمل‌ونقل افزایش می‌یابد و ارز واقعی وارد کشور می‌شود. مثلاً فعال شدن کامل بندر چابهار برای جابه‌جایی بار هند به آسیای میانه، می‌تواند هزاران شغل مستقیم ایجاد کرده و به رشد اقتصادی استان‌های محروم کمک کند.
تمرکز بر توسعه بنادر جنوبی در هرمزگان و استفاده از ظرفیت مرزهای شمالی برای مقابله با فشارها، بار دیگر موضوع ترانزیت را داغ کرده است. در حالی که ابهاماتی درباره نحوه همکاری با افغانستان در چابهار وجود دارد، چالش‌های محیط‌زیستی در دریای خزر و لایروبی ولگا نیز به مانعی برای پایداری زنجیره عبور کالا از ایران تبدیل شده است.
بر پایهٔ این خبرها
لزوم توسعه کریدورهای تجاری شمال‌غرب و رفع چالش‌های لجستیکی تبریز به عنوان جایگزین مسیرهای جنوبی مطرح شد.
بنادر ترکیه نمی‌توانند جایگزین کامل بنادر ایران شوند، اما به عنوان شبکه پشتیبان لجستیکی قابل بررسی‌اند.
مرزهای تجاری ایران و پاکستان به دلیل مشکلات فنی و امنیتی موقتاً مسدود شده و مقامات دو کشور پیگیر رفع آن هستند.
تاکید بر ارتقای جایگاه بنادر هرمزگان، توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و تقویت زنجیره تامین کشور.
سفر مقام وزارت خارجه به باکو و تأکید بر نقش کلیدی مرزهای شمالی و ترانزیت زمینی در دور زدن محدودیت‌های دریایی.
وزارت خارجه شایعه واگذاری زمین به افغانستان را تکذیب و آن را اجاره امکانات بندری برای تجارت خواند.
کاهش بی‌سابقه سطح آب خزر و چالش‌های لایروبی ولگا، ترانزیت دریایی و فعالیت بنادر شمالی را تهدید می‌کند.
واگذاری مالکیت زمین در چابهار به افغانستان تکذیب شد و تنها اجاره یا BOT مجاز است.
اظهارات یک نماینده مجلس درباره واگذاری زمین در چابهار به افغانستان با ابهامات حقوقی روبه‌رو شده است.
واگذاری خاک ایران به افغانستان در چابهار تکذیب شد؛ این توافق مربوط به سرمایه‌گذاری و ترانزیت است.
مسیرهای تجاری شمال کشور برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد مفیدند اما جایگزین جنوب نمی‌شوند.
واگذاری زمین در چابهار به افغانستان صرفاً برای سرمایه‌گذاری و تسهیل ترانزیت است و واگذاری خاک محسوب نمی‌شود.
هزینه‌های سنگین بیمه و دستمزد دریانوردان در تنگه هرمز کرایه حمل نفت را به رکوردهای بی‌سابقه‌ای رساند.
ثبت نزدیک به یک میلیون تن عملیات تخلیه و بارگیری در بنادر شرق هرمزگان طی نیمه نخست ۱۴۰۵.
تقویت مناسبات تهران و ایروان برای توسعه ترانزیت زمینی و کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی.
تلاش برای برقراری رویه ملوانی و توسعه زیرساخت‌های گمرکی در بندر گوگسر جاسک دنبال می‌شود.
ایران برای مقابله با مسدود شدن بنادر جنوب، به استفاده از مسیر دریای خزر روی آورده که با موانع لجستیکی مواجه است.
معطلی ۱۷ تا ۲۰ روزه کامیون‌ها در مرزهای زمینی هزینه‌های تجارت و صادرات کشور را به شدت افزایش داده است.
توقف کامیون‌ها در مرزهای کشور به ۱۷ روز رسید و چالش‌های ترانزیت را بیشتر کرد.
کاهش وزنی صادرات معدنی با افت ناچیز ارزآوری، از تغییر ترکیب کالاها و مسیرهای لجستیکی حکایت دارد.
