همچنین: کریدور حمل‌ونقل بین‌المللی شمال–جنوب، کریدور بین‌المللی شمال-جنوب
تصور کنید کالاهای هندی به جای دور زدن کل قاره آفریقا یا گذشتن از کانال پرهزینه سوئز، مستقیم به بندر چابهار یا بندرعباس بیایند و با قطار از مسیر رشت و آستارا سر از روسیه درآورند. کریدور شمال-جنوب همین شبکه میان‌بر است که ایران را به ستون فقرات تجارت میان اقیانوس هند و شمال اروپا تبدیل می‌کند. این مسیر نه تنها زمان حمل کالا را تا چهل درصد کوتاه می‌کند، بلکه هزینه‌های جابه‌جایی را هم به شدت کاهش می‌دهد و جایگاه ژئوپلیتیک ایران را در نقشه تجارت جهانی تثبیت می‌کند. برای سفره مردم و اقتصاد ایران، این کریدور به معنای ورود ارز به کشور بدون نیاز به فروش نفت است. وقتی قطارهای خارجی از خاک ما می‌گذرند، حق ترانزیت می‌پردازند که یک درآمد دلاری نقد و امن برای اقتصاد محسوب می‌شود. رونق این مسیر باعث ایجاد شغل در شهرهای مرزی و بندری، توسعه شبکه راه‌آهن و در نهایت کمک به ثبات ارزش پول ملی می‌شود؛ چرا که هرچه تجارت دنیا به مسیرهای ایرانی وابسته‌تر باشد، اقتصاد کشور در برابر فشارهای خارجی مقاوم‌تر و پیش‌بینی‌پذیرتر خواهد بود.
با توجه به تلاش ایران برای تنوع‌بخشی به مسیرهای تجاری و کاهش وابستگی به بنادر جنوبی، تمرکز بر ظرفیت‌های دریای خزر و منطقه قفقاز دوچندان شده است. چالش‌هایی مثل کاهش تراز آب خزر و پیچیدگی‌های دیپلماتیک، این شاهراه را به کانون رقابت‌های استراتژیک تبدیل کرده تا ایران سهم خود را از ترانزیت جهانی و درآمدهای ارزی پایدار تثبیت کند.
کاهش بیسابقه سطح آب خزر و چالشهای لایروبی ولگا، ترانزیت دریایی و فعالیت بنادر شمالی را تهدید می‌کند.
محدودیتهای زیرساختی و افت سطح آب دریای خزر مانع جایگزینی کامل مسیرهای جنوبی تجارت ایران میشوند.
ایران برای مقابله با مسدود شدن بنادر جنوب، به استفاده از مسیر دریای خزر روی آورده که با موانع لجستیکی مواجه است.
ایران با تنوع‌بخشی به مسیرهای ترانزیتی در قفقاز جنوبی، تابآوری اقتصادی خود را در برابر بحرانها افزایش می‌دهد.
توسعه کشاورزی روسیه برای امنیت غذایی پس از جنگ اوکراین، مصرف آب ولگا را افزایش و سطح خزر را کاهش داده است.
مرز اینچهبرون باز است و با حل اختلافات حقوقی، مسیر برای توسعه بندر خشک و جذب سرمایهگذاران هموار شد.
دولت با اولویتدهی به رفع ناترازی انرژی و تکمیل پروژههای ریلی، بر ثبات کابینه و تمرکززدایی اجرایی تأکید کرد.
مسیر قطب شمال مکمل زنجیره تامین جهانی است و ایران باید برای حفظ جایگاه خود، زیرساختهای لجستیکیاش را تقویت کند.
