اقتصاد بازار

اقتصاد بازار یعنی اجازه دهیم قیمت‌ها نقشِ قطب‌نما را بازی کنند. در این سیستم، هیچ نهاد یا سازمانی به فروشنده نمی‌گوید چه قیمتی روی کالایش بگذارد، بلکه این «میلِ خریدار» و «توانِ تولیدکننده» است که قیمت نهایی را در بازار شکل می‌دهد. وقتی تقاضا برای کالایی زیاد می‌شود، قیمت بالا می‌رود و این پیامی است به سرمایه‌گذاران که تولید در آن بخش سودآور است؛ به این ترتیب منابعِ جامعه بدون نیاز به بخشنامه، به سمت نیازهای واقعی مردم حرکت می‌کند.

در ایران، ما معمولاً میان اقتصاد بازار و اقتصاد دستوری در نوسان هستیم. برای مثال، وقتی دولت قیمت مرغ یا خودرو را ثابت نگه می‌دارد، از منطق بازار فاصله می‌گیرد که اغلب منجر به دو نرخی شدن و ایجاد بازار سیاه می‌شود. اما در مقابل، بازاری مثل طلا در ایران تقریباً بر اساس قواعد بازار آزاد عمل می‌کند؛ یعنی قیمت با نوسانات جهانی و میزان خرید و فروش مردم تغییر می‌کند. درک این تفاوت به شما کمک می‌کند بفهمید چرا قیمت‌های دستوری معمولاً باعث نایاب شدن کالا می‌شوند و چرا در اقتصاد بازار، قیمتِ بالا خودش درمانِ گرانی است، چون باعث جذب تولیدکننده و افزایش عرضه می‌شود.