حق‌آبه

حق‌آبه در واقع سند مالکیتِ بخشی از آب‌های جاری یا زیرزمینی است. برخلافِ تصور عمومی که آب را یک منبع رایگان می‌بیند، در اقتصاد ایران، حق‌آبه یک داراییِ باارزش است که مثل سندِ خانه خرید و فروش می‌شود. این حق مشخص می‌کند که شما در هر نوبت، دقیقاً چه حجم یا چه مدت زمانی اجازه دارید از آبِ یک منبع مشترک برای آبیاری یا تولید استفاده کنید. اهمیت حق‌آبه زمانی روشن می‌شود که بدانیم قیمت یک هکتار زمین در مناطقی مثل اصفهان یا کرمان، بیش از آنکه به خاکش بستگی داشته باشد، به ساعت‌های حق‌آبه‌اش از زاینده‌رود یا چاه‌های عمیق وابسته است. وقتی حق‌آبه‌ای به دلیل خشکسالی یا سوءمدیریت تأمین نشود، نه تنها امنیت غذایی به خطر می‌افتد، بلکه ارزش داراییِ مردم هم سقوط می‌کند. برای مثال، در درگیری‌های آبیِ سال‌های اخیر، دعوا بر سرِ این است که چه کسی حق دارد اول از همه سهمش را از پشتِ سدها بردارد تا سرمایه‌اش خشک نشود.