لایحه بودجه

لایحه بودجه در واقع پیش‌نویسِ دخل و خرج دولت برای سالِ پیشِ رو است. هر سال معمولاً در آذرماه، دولت لیستی از تمام درآمدهای احتمالی‌اش مثل فروش نفت، دریافت مالیات و فروش اوراق را آماده می‌کند و در مقابل، هزینه‌هایی مثل حقوق معلمان و نظامیان، بودجه ساخت بیمارستان‌ها و حتی یارانه‌ها را ردیف می‌کند. این سند تا زمانی که در مجلس بررسی و تصویب نشود، فقط یک پیشنهاد یا لایحه است و پس از تأیید نمایندگان و شورای نگهبان، به قانون بودجه تبدیل می‌شود که مبنای تمام پرداخت‌های رسمی کشور است.

این لایحه مستقیم‌ترین اثر را بر سفره و جیب ایرانی‌ها دارد. وقتی در لایحه بودجه، میزان افزایش حقوق کارمندان کمتر از تورم پیش‌بینی می‌شود یا سقف معافیت مالیاتی تغییر نمی‌کند، یعنی قدرت خرید مردم در سال آینده تحت فشار قرار می‌گیرد. همچنین، اگر دولت هزینه‌هایش را بسیار بیشتر از درآمدهای واقعی ببیند، دچار کسری بودجه می‌شود که در اقتصاد ایران معمولاً به معنای چاپ پول و گران شدن کالاهاست. برای مثال، عددی که دولت برای قیمت دلار یا نفت در لایحه می‌گنجاند، اولین سیگنال رسمی است که به بازار می‌گوید باید منتظر چه سطحی از قیمت‌ها در سال جدید باشد.