
درسهای نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ برای سیاستگذاری پولی و مهار تورم
نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ بر نقش انتظارات، اعتبار بانک مرکزی و مدلهای خرد در مهار تورم تاکید کرد.
همچنین: نرخ طبیعی بهره
نرخ بهره طبیعی یک عدد مشخص روی تابلوی بانکها نیست، بلکه یک وضعیت ایدهآل و نامرئی در اقتصاد است. تصور کنید اقتصاد مثل یک ماشین در حال حرکت است؛ اگر نرخ بهرهای که بانک مرکزی تعیین میکند از این نرخ طبیعی کمتر باشد، وام گرفتن بیش از حد ارزان میشود، نقدینگی به بازار سرازیر شده و تورم رشد میکند. در مقابل، اگر نرخ بهره بسیار بالاتر از حد طبیعی باشد، هزینه وام برای تولیدکننده گران شده و اقتصاد دچار رکود و بیکاری میشود. در واقع این نرخ، «دنده پنج» اقتصاد است که در آن همه چیز در بهینهترین حالت قرار دارد. در اقتصاد ایران، به دلیل تورم مزمن و بالا، معمولاً نرخ بهرهای که بانکها به سپردهها میدهند بسیار کمتر از نرخ بهره طبیعی و حتی کمتر از نرخ تورم است. وقتی این شکاف بزرگ میشود، ماندن پول در بانک دیگر منطقی نیست و مردم برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت بازارهای موازی مثل دلار، طلا و مسکن هجوم میبرند. بنابراین، هرچه نرخ بهره واقعی بانکها از نرخ طبیعی فاصله بگیرد، شما شاهد نوسانات شدیدتری در قیمت داراییهای خود و کاهش قدرت خریدتان خواهید بود.
این روزها بحث «پول ارزان» و پیامدهای مخرب آن بر سر زبانهاست. وقتی نرخ بهره دستوری بسیار پایینتر از سطح واقعی (طبیعی) نگه داشته میشود، هجوم برای دریافت وامهای ارزان باعث ناترازی شدید بانکها و جهش تورم میگردد. درک نرخ بهره طبیعی کلید فهم این است که چرا سرکوب مالی در ایران به جای رونق، به آشفتگی داراییهای مردم ختم شده است.

نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ بر نقش انتظارات، اعتبار بانک مرکزی و مدلهای خرد در مهار تورم تاکید کرد.

هوش مصنوعی ساختار اقتصاد و تورم را دگرگون کرده و بانکهای مرکزی را به استفاده از ابزارهای نوین دادهکاوی ناچار ساخته است.

روند ساختاری اقتصاد جهانی و جهش استقراض دولتی نشان میدهد دوران پول ارزان به پایان رسیده و نرخ بهره آمریکا پایین نخواهد آمد.

ناترازی بانکها و تورم مزمن در ایران، نتیجه منطقی سرکوب نرخ بهره و سیاست «پول ارزان» است.

اصرار بر نرخ بهره پایین (پول ارزان) ریشه اصلی تورم، ناترازی بانکی و توزیع ناعادلانه ثروت در ایران است.