کنترل ارزی

کنترل ارزی ابزاری است که دولت‌ها وقتی با کمبود منابع ارزی یا تلاطم بازار روبه‌رو می‌شوند، از آن استفاده می‌کنند. در این وضعیت، دیگر بازار آزاد تعیین‌کننده نهایی نیست، بلکه بانک مرکزی مشخص می‌کند چه کسی، برای چه کاری و با چه قیمتی حق دارد دلار یا یورو دریافت کند. این کار معمولاً با هدف جلوگیری از خروج سرمایه و حفظ ثبات اقتصادی انجام می‌گیرد. در ایران، نمونه‌های ملموس کنترل ارزی را در سهمیه‌بندی ارز مسافرتی، راه‌اندازی سامانه‌هایی مثل نیما و محدودیت در نگهداری اسکناس خارجی می‌بینیم. این سیاست مستقیماً روی زندگی مردم اثر می‌گذارد؛ از یک سو ممکن است جلوی جهش‌های ناگهانی قیمت را بگیرد و از سوی دیگر، با ایجاد محدودیت برای واردکنندگان، باعث کمیاب شدن یا گران شدن کالاهای مصرفی مثل موبایل و خودرو شود. در واقع، هرچه کنترل ارزی شدیدتر شود، فاصله قیمت دلار دولتی و آزاد بیشتر شده و شفافیت در اقتصاد کاهش می‌یابد.