نرخ بهره اسمی

نرخ بهره اسمی ساده‌ترین عددی است که در قراردادهای بانکی و تبلیغات مالی می‌بینید؛ همان درصدی که بانک مرکزی یا شورای پول و اعتبار تعیین می‌کند تا مشخص شود بابت سپرده‌گذاری چقدر سود می‌گیرید یا برای دریافت وام چقدر بهره می‌دهید. وقتی روی تابلوی یک بانک در ایران عدد ۲۳ درصد را برای سپرده بلندمدت می‌بینید، این همان نرخ اسمی است؛ یعنی فارغ از اینکه قیمت کالاها در بازار چقدر تغییر کرده، بانک متعهد است این درصد مشخص را به ریال به حساب شما واریز کند.

اهمیت این نرخ در اقتصاد ایران به رابطه آن با تورم گره خورده است. اگر نرخ بهره اسمی بانکی ۲۰ درصد باشد اما تورم در همان سال به ۴۰ درصد برسد، شما با وجود دریافت سود، در واقع قدرت خریدتان را از دست داده‌اید چون سرعت رشد قیمت‌ها دو برابرِ سود بانکی شما بوده است. به همین دلیل، در زمان‌هایی که نرخ بهره اسمی وام‌ها از نرخ تورم کمتر است، تقاضا برای گرفتن وام در ایران به شدت بالا می‌رود؛ چرا که در واقعیت، ارزشِ اقساطی که در آینده به بانک برمی‌گردانید، بسیار کمتر از ارزش پولی است که امروز قرض گرفته‌اید.