نرخ بهره واقعی

نرخ بهره واقعی یعنی سودی که واقعاً به جیب شما می‌رود، بعد از اینکه غول تورم سهمش را برداشت. وقتی بانک به سپرده شما ۲۰ درصد سود می‌دهد، این فقط یک عدد ظاهری یا اسمی است. برای فهمیدن واقعیت، باید ببینید در همان سال قیمت کالاها و خدمات چقدر گران شده است. اگر تورم بیشتر از سود بانکی باشد، یعنی شما نه‌تنها سود نکرده‌اید، بلکه قدرت خریدتان را هم از دست داده‌اید.

در اقتصاد ایران، نرخ بهره واقعی در بسیاری از سال‌ها منفی بوده است. به زبان ساده، وقتی سود بانکی مثلاً ۲۳ درصد و تورم ۴۵ درصد باشد، نرخ بهره واقعی منفی ۲۲ درصد است. در این وضعیت، پول گذاشتن در حساب‌های سپرده مثل این است که هر سال بخشی از سرمایه‌تان آب برود. به همین دلیل است که در ایران، مردم به‌جای نگهداری ریال در بانک، ترجیح می‌دهند دارایی خود را به کالا، طلا، مسکن یا ارز تبدیل کنند تا از افت ارزش آن جلوگیری کنند.

از طرف دیگر، نرخ بهره واقعی منفی به نفع وام‌گیرندگان است. در ایران کسی که موفق می‌شود وام بانکی با نرخ مصوب بگیرد، در واقع برنده است؛ چرا که به دلیل تورم بالا، ارزش پولی که او در آینده به بانک پس می‌دهد، بسیار کمتر از ارزش پولی است که در روز اول دریافت کرده است. این سازوکار باعث می‌شود که تقاضا برای وام همیشه بسیار بیشتر از منابع بانک‌ها باشد و صف‌های طولانی برای دریافت تسهیلات شکل بگیرد.