نفرین منابع

نفرین منابع یک تضادِ عجیب در اقتصاد است؛ یعنی کشوری که روی گنجِ معادن یا مخازنِ عظیم نشسته، به‌مرور ضعیف‌تر و بی‌ثبات‌تر از کشورهای بی‌پشتوانه می‌شود. وقتی درآمدِ کلانی از فروشِ نفت یا گاز به دست می‌آید، دولت‌ها معمولاً از اصلاحاتِ اقتصادی و ایجادِ زیرساخت‌های تولیدی غافل می‌شوند. در این وضعیت، اقتصاد به‌جای اینکه روی شانهٔ کارآفرینان و بخش خصوصی بچرخد، به شیرِ نفت وصل می‌شود و با هر تکانِ قیمتِ جهانی یا محدودیتِ صادرات، کلِ ساختارِ زندگی مردم به لرزه می‌افتد.

برای ما در ایران، این نفرین خودش را در قالبِ وابستگیِ شدیدِ بودجه به نفت و جهش‌های ناگهانیِ قیمتِ ارز نشان داده است. وقتی دلارِ نفتیِ فراوان وارد بازار می‌شود، دولت‌ها با ارزپاشی قیمتِ دلار را مصنوعی پایین نگه می‌دارند تا کالاها ارزان وارد شوند؛ این کار در کوتاه‌مدت جذاب است اما باعث می‌شود تولیدِ کارخانهٔ ایرانی صرف نکند و بازار پر از کالای وارداتی شود. نتیجه این است که به محضِ کاهشِ درآمدِ نفت، قیمتِ دلار جهش می‌کند و چون تولیدِ ملیِ قدرتمندی برای جایگزینی وجود ندارد، قدرتِ خریدِ مردم ناگهان سقوط می‌کند.